Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Aramızdan ayrılışının 81. yılında Pınar Çekirge, Afife Jale’yi yazdı…

“… bu sedyenin üstünde ne bir taşkınlık, ne de bir şişkinlik vardı, boş hissini veriyordu, yalnız battaniyenin ucundan bir tutam saç çıkmıştı. Örtüyü açtıkları zaman dehşetle yerinden kalktığımı hatırlıyorum. Karşımda sadece iri siyah gözleri ile canlı bir ceset vardı. Ceset yavaş yavaş doğruldu, bacakları, kolları büzülmüştü. Deri bir torba içinde beş on kemikten ibaretti bu insan.”

Nusret Safa Çoşkun‘un Perde ve Sahne Mecmuası için yazdığı bu yazıyı her okuduğumda ürperirim. Durdurak bilmeden yaşanan acılar, verilmiş mücadelelerle dolu bir hayat geçer aklımdan.

Afife Jale adını ilk kez Haldun Dormen‘in “Unutulmayanlar” adlı televizyon programında duymuştum. Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını’nın Bedia Muvahhit olduğunu biliyordum o güne kadar. Sonrasında Nezihe Araz‘ın yazdığı Afife Jale oyunun kitabı geçti elime. Bir solukta okudum. Arsen Gürzap‘ın Afife yorumunu defalarca izlediğimi hatırlıyorum. Ve “Hayal-i Temsil“de neredeyse tüm zamanlarımı altüst eden (son yıllarda izlediğim en etkili performanslardan biriydi hiç kuşkusuz) Şebnem Köstem‘in Afife’si. Beyaz perdede Müjde Ar‘ın yaşar kıldığı Afife

İnsan yaşamını belirleyen neydi gerçekte? Yazgı, rastlantı, tercihler…

Afife Jale önerilen/dayatılan hayatlara karşı gelmiş ve tiyatroyu seçmişti. Azad kabul etmez kulu, kölesi olmuştu tiyatronun. Soluğunu soluğuyla kucaklayacağı nice roller hayal etmişti. Kimbilir? Oysa eril dünyanın söylemlerine sırtını dönmenin ağır bedeli vardı. Hem de çok ağır bir bedeldi bu.

Selim İleri bir yazısında Afife Jale‘den şöyle bahsetmişti :

“Afife’nin tutkusu tiyatro, tiyatro sanatıdır. Darülbedayi’deki oyunculuğu kısa sürer. Büyük olasılıkla birtakım çekemezliklerin sonucu olarak, karakola çekilir, günahkâr muamelesi görür, kaçar, korkar ama yılmaz. Çok geçmeyecek, korkuların, takiplerin sonucu, uyuşturucuya, morfine sığınacaktır.

İmparatorluk dönemindeki bu macera, Cumhuriyet döneminde büsbütün kararır. Bedia Muvahhit‘i alkışlayan Cumhuriyet Türkiye’si Afife‘yi unutmuştur. Bir süre Anadolu’da, Fikret Şadi‘nin Millî Sahne topluluğunda sahneye çıkar. Son bir gayrettir. Selahattin Pınar‘la evlenir; evliliği mutluluk getirmez. Sonra akıl hastanesi.

Afife Jale, Selahattin Pınar. Foto: onedio.com

İşin tuhafı, hekimlerin, hem de Mazhar Osman‘ın tanısıyla, deli değildir. Ruhu hâlâ tiyatrodadır; yatalaklık köşesinden başını güçlükle doğrultarak, Darülbedayi’de ne oynandığını sorar; Neyyire Neyir‘in oyun gücünü merak etmektedir.

Tiyatronun sönmez bir meşale olduğunu sayıklayarak, Bakırköy Akıl Hastanesi’nde yapayalnız ölür…”

Tam seksen bir yıl önce bugün: 24 Temmuz 1941’de.

Afife Jale, öldüğünde henüz 39 yaşındaydı. Cenazesine ise sadece dört kişi katıldı…

Kazlıçeşme’de olan mezarının yeri bilinmiyor. Hala Keriman Halis‘in fotoğrafları, Afife Jale için kullanılıyor… Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını olup, olmadığı tartışılıyor. Ama o bir simge olarak yaşamaya devam ediyor.

“Tiyatro var, Afife Jale hep var. Seni daima cesaretin ve tutkunla hatırlayacağız “ demişti Yusuf Dündar.

Kısaca, Afife Jale bir öncüydü. Her öncü gibi yadırgandı. Dışlandı. Oysa geleceğe bir yol açtı Afife Jale. O yolda Bedia Muvahhit, Şaziye Moral, Neyyire Neyir, Semiha Berksoy, Suzan Lütfullah, Cahide Sonku ve diğer kadın oyuncular başarıyla yürüdüler.

Yürümeye de devam ediyorlar…

PINAR ÇEKİRGE
Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün enerjiniz yüksek olacak ve hedeflerinize odaklanmak için harika bir gün olabilir. Ancak, ani tepkiler vermekten kaçınmalı ve sabırlı olmalısınız. İletişimde bazı tatsızlıklar yaşayabilirsiniz, ama sakin kalarak çözüm bulabilirsiniz. İş hayatında yeni fırsatlarla karşılaşabilir ve üzerinizdeki stresi atmak için spor yapmaya zaman ayırabilirsiniz. Bugün sağlıkla ilgili konulara dikkat etmenizde fayda var.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün kendinize zaman ayırmalı ve içsel dengenizi korumalısınız. Sizi huzursuz eden konulara odaklanmak yerine sağlıklı aktiviteler yaparak rahatlamaya çalışın. İletişimde olacağınız kişilere karşı sabırlı ve anlayışlı olmanız faydalı olacaktır. Sevdiklerinizle vakit geçirmek size enerji verebilir. Hayallerinize adım adım ilerlemek için başkalarının fikirlerine de açık olun.

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak biraz dalgalanmalar yaşayabilirsiniz. İçsel huzursuzluklarınızı kontrol altına almak ve mantıklı kararlar vermeye çalışmak önemli olacak. Olumsuz düşüncelerinizden arının ve yaşadığınız duygusal iniş çıkışlara odaklanın. Sevdiklerinizle sağlam iletişim kurmaya özen gösterin, onların desteğini almak sizi rahatlatabilir. Sağlık konularına dikkat etmek ve enerjinizi doğru yönlendirmek için bugünü verimli şekilde değerlendirmeye çalışın.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün kendinizi ifade etme ve duygularınızı paylaşma konusunda güçlü bir istek hissedebilirsiniz. Çevrenizdeki insanlarla iletişiminizde daha açık ve samimi olmaya gayret edin. Ayrıca, bugün yaratıcı ve enerjik bir gün geçirebilirsiniz. Kendinizi ifade etmek ve yeteneklerinizi sergilemek için güzel fırsatlar karşınıza çıkabilir. Keyifli bir gün geçirmeniz dileğiyle.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün çevrenizdeki insanlarla iletişiminiz oldukça yoğun olabilir. Fikir alışverişinde bulunmak isteyeceğiniz projeler için destek arayışı içinde olabilirsiniz. Ancak dikkatli olmanızda fayda var, çünkü bazı insanlar sizi yanıltabilir veya gereksiz tartışmalara sevk edebilir. Kendinizi ifade etmek için açık ve anlaşılır bir şekilde iletişim kurmaya özen gösterin. Ayrıca bugün sağlığınıza dikkat etmeli ve stres faktörlerinden uzak durmaya çalışmalısınız.

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün ilişkilerinizde denge ve uyum arayışı içinde olabilirsiniz. Karşı tarafla anlaşmazlıkları çözmek için uygun bir gün olabilir. İletişim becerilerinizi kullanarak karşınızdakini anlamaya çalışın. Aşk hayatınızda romantik ve duygusal bir gün geçirebilirsiniz. Kendinize zaman ayırmak ve içsel dengeyi sağlamak için fırsatlar yakalayabilirsiniz. Keyifli ve huzurlu bir gün geçirmeniz dileğiyle.

AKREP BURCU YORUMU

Bugün odaklanmanız gereken konularla ilgili derin ve analitik düşünme yeteneğiniz yüksek olabilir. Duygularınızla mantığınız arasında denge kurmayı başarabilir, kararlarınızı daha sağlam temellere dayandırabilirsiniz. İçgüdüleriniz size doğru yolu gösterebilir. Bugün, duygusal anlamda kendinizi daha güvende ve huzurlu hissedebilirsiniz. Yakın ilişkilerinizde şeffaf ve dürüst olmaya özen göstermelisiniz. Bugün, çözümlemek istediğiniz konular için ideal bir gün olabilir.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün aklınız ve mantığınızı kullanarak hedeflerinize odaklanabilirsiniz. Disiplinli ve sabırlı bir şekilde çalışarak başarıya ulaşabilirsiniz. İletişimde net olmaya özen gösterin ve gerektiğinde sınırlarınızı belirleyin. Bu sayede çevrenizdeki insanlarla daha iyi iletişim kurabilir ve uyum içinde olabilirsiniz. Özel yaşamınızda ise sevgilinizle derin ve samimi konuşmalar yapabilir, duygusal bağınızı güçlendirebilirsiniz.

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM