Nedret Güvenç’in Düşündürdükleri…

Nedret Güvenç’in Düşündürdükleri…

Nedret Güvenç (1930-31 Temmuz 2021), Türk tiyatrosunun kuşkusuz en özgün adlarından biri olarak aramızdan ayrıldı. 

Onun, somut biçimde ortaya koyup arkasında bizlere bıraktığı “sanatçı kişiliği”nin salt tiyatromuz değil, sanat-kültür yaşamımızın tümü için de örnekçe olduğu çok açık bana göre. 

Neden böyle düşündüğümü, aralarında yaklaşık yarım yüzyıl bulunan iki büyük sanat evresi insanlarının, farklı kuşaklara dağılan portresine bakarak genel anlamda karakteristik özelliklerine değgin birkaç vurguyla bunun altını çizip paylaşayım istiyorum. 

Nedret Güvenç, sanatçı adayı olarak cumhuriyet tarihimizin yüzyıllık tarihinde sanatsal açıdan her dalın, türün alanını kapsayan bir büyük yükseliş evresine doğdu denebilir pekâlâ. Gerçekten de 1950’ler, demokrasi açısından ne denli olumsuz bir çağrışım getirse de akla, sanatsal açıdan durum bunun tam tersi. Çünkü 1950’ler, farklı sanat dallarında bizi çok renkli, ayrıksı, sıra dışı yönsemelerle buluşturdu, hatta bunlar sanatsal üretimde giderek belirleyene de dönüştü. Etkisini, gücünü o yıllardan bugüne sürdüren, koruyan, yarım yüzyıl sonra da bütün varlığıyla ağırlığını duyuran bir sanat türbini olmayı başardı. 

Nedret Güvenç, 1950’de alçakgönüllü bir aday olarak sanat dünyasına gözünü açtığında Türkiye, böylesine büyük bir sanat yükselişi, diklenişi içindeydi işte. Farklı örneklere yer açarak bu yükseliş üzerinde çokça durduğumdan, yazıda ayrıca ayrıntılara germenin gereği olmadığı kanısıyla buna yer açmayacağım. 

Meraklılar, Nedret Güvenç’in Aşk Yoksunları (İnkılâp, 2005) adlı kitabından onun bir aday olarak sanata yönelişi, sonrasında özellikle 1950 şahlanışıyla hangi süreçlerden süzülerek nasıl sanatçı olduğunu, bu bağlamda nitelikçe, değerce nerelere geldiğini kendi ağzından okuyabilirler. 

1950’ler, özellikle bütün sanat dallarında estirdiği çoksesli fırtınayla yalnız sanat çevrelerinin, sanatsever ortamların değil genelde kamuoyunun da gözlerini açmış oldu. Nitekim Türkiye’nin gelmiş geçmiş en iyi Anayasasının yaşandığı 1960’lardaki o büyük uyanış hareketi, buna eklenmiş çeviri eylemi sürerken bile, 1968’in delifişek kasırgasına karşın 1980’e dek yine de sanatta hep 1950’lerin pusulasından yararlanıldı. 

1990’dan sonra başlayan dikkat çekici kımıldama, meyvelerini daha çok 2000’lerde vermeye koyuldu denebilir. Nitekim günümüzde tüm sanat alanları yeni yönsemelerle, dalgalanmalar, fırtınalarla 1950 doruğunu görece gölgelemiş konumu sergiliyor. Bu iyi elbette. Ancak 1980 sonrası yaşanan, sanata yansıyan bu yeni çığırın niteliği üzerinde özellikle durulması bana zorunlu geliyor. Çünkü bunu enine boyuna tartışmak sayılamayacak yararlar getirecektir kanımca. 

Görsel algının işlevsel açıdan çok öne geçtiği, bu nedenle gerçekliklerin üzerini görece örttüğü bu son yıllarda sanatta teknik mükemmellikle göze girme, daha önceleri oluşup yerleşmiş olan dönüştürümcü temeldeki derinlikli algıyı âdeta ters yüz etti. 

Bugün, sanatın her alanıyla dalında, bunların her türünde teknik açıdan, daha doğrusu zanaat bağlamında enikonu bir mükemmellik egemen, hiçbirimiz yadsıyamaz bu olguyu. Ancak sanatsal üretimde, verimde sanatçı adaylarının hatta giderek sanatçıların, âdeta yeni bir zanaat çağına girilmişçesine birörnekleşmesi sanatta kuraklığa dönük işaret olarak alınabilir pekâlâ.

1950’lerde üretilen sanatla 2000’lerde üretilen sanatı genelde birbirinden ayıran görece temel özelliklerin başta gelenlerinin altını böylece çizdiğimi söyleyebilirim. 

Yukarıda yazı boyunca getirmeye çalıştığım boyutta olmasa da Nedret Güvenç bunun ayırdında olmalıydı ki, 1980 sonrasında ortaya çıkan birörnekleşme zanaatının üzerinde durmak istemiş, nitekim Dinle Beni (İş Kültür, 2003) adlı kitabını, Genç Tiyatrocunun Cep Kitabı olarak nitelemeyi yeğlemişti. 1950’lerde üretilen sanatı 2000’lerde gençlere tanıtıp bunun, üzerinde durulması gereken yanlarına geniş yer açması, onun mesleğine vefa duygusu kadar, ülkemiz sanatçıları için bir yol haritası üretmek anlamına da geliyor kuşkusuz. 

O, bir tiyatro sanatçısıydı, oyuncuydu, yönetmendi. Kitaplarından zaten söz açtım, elbet yazardı da. Ama bunlar kadar ayrıca gerek dilimizin İstanbul Türkçesinden esinle güzel konuşulmasında, bunun standart bir Türkçeye dönüşümü için çabalanmasında gerekse tiyatro sanatının bütün boyutlarını kapsayıcı bir kollayıcılıkla alanda uyarıcı işlev için didinmesinde Nedret Güvenç’in adının asla unutulmaması gerekiyor.   

Macide Tanır, Yıldız Kenter, Gülriz Sururi, Nedret Güvenç vb. Onlar bir avuç kadındı belki, ama öylesine köklü kavradılar ki sanat toprağını, o toprağı yurt yapan anıt ağaçlara dönüştü her biri. 

Yeter ki biz, böyle anıtlara sahip olduğumuzun bilincini taşıyalım.

SADIK ASLANKARA

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün kendinizi ifade etme ve iletişim becerilerinizi geliştirme fırsatı bulabilirsiniz. İletişimde açık ve net olmanız, yanlış anlaşılmaları önleyebilir. Aynı zamanda, karşılaştığınız zorluklara karşı sabırlı ve esnek olmanız gerekebilir. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin ve iç sesinizi dışa yansıtmanın keyfini çıkarın.

BOĞA BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Boğa burcu için ilişkilerinizde daha fazla duygusal destek arayabilirsiniz. Sevdiklerinizle birlikte vakit geçirmek ve onlarla kaliteli zaman geçirmek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Kendinize ve duygularınıza daha fazla odaklanmak sizin için faydalı olacaktır. Aynı zamanda iş hayatınızda da sabırlı ve kararlı bir şekilde ilerlemeye devam etmelisiniz. Başkalarının fikirlerine değer vermek ve işbirliği içinde çalışmak size olumlu sonuçlar getirebilir. Umarım bugünkü burç yorumunuz size rehberlik eder!

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün duygusal anlamda biraz dalgalı bir gün geçirebilirsiniz. İnsanlarla iletişimde hassas davranmanızda fayda var ve duygusal tepkilerinizi dengelemeniz gerekebilir. İçsel dengenizi korumak için meditasyon veya yoga gibi aktivitelere yönelebilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak duygularınızı anlamlandırabilir ve gerektiğinde bir adım geri çekilerek dinginliğinizi koruyabilirsiniz. Aşk hayatınızda ise romantik ve duygusal bir gün geçirebilirsiniz. İlişkinizde tatlı sürprizlerle birbirinizi mutlu edebilirsiniz.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, Aslan burcundakiler için duygusal anlamda biraz kararsızlık yaşayabileceğiniz bir gün olabilir. Sevdiklerinizle iletişimde dikkatli olmanız gerekebilir, özellikle tartışmalardan kaçınmak için sabırlı ve anlayışlı olmalısınız. İş hayatınızda gerginliklerle karşılaşabilirsiniz ancak sakin ve mantıklı bir şekilde hareket ederek sorunları çözebilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak hedeflerinizi gözden geçirebilir ve ilerlemek için yeni stratejiler geliştirebilirsiniz. Bugün, duygusal dengeyi korumak önemli olacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün, Başak burcundaki insanlar için detaylara daha fazla odaklanabileceğiniz bir gün olabilir. Mantıklı ve analitik düşünme yetenekleriniz bugün ön planda olacak ve önemli kararlar almak için uygun bir zaman olabilir. Aynı zamanda, sağlık ve beslenme konularına dikkat etmenizde fayda var. Bugün, kendinize zaman ayırarak iç huzurunuzu ve dengeinizi korumaya çalışabilirsiniz. İyi bir gün geçirmenizi dilerim!

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, Terazi burcu olarak ilişkilerinizde denge ve uyum arayışınız ön planda olabilir. Sevdiklerinizle daha fazla vakit geçirmek, onların duygularını anlamak ve destek olmak önem kazanabilir. İletişim becerilerinizi kullanarak çevrenizdeki insanlarla daha fazla etkileşimde bulunabilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak içsel denge ve huzurunuzu sağlamak için de adımlar atabilirsiniz. Eğer çatışmalar yaşarsanız, sakin ve anlayışlı bir tutumla karşılık vermek daha iyi sonuçlar doğurabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün duygusal olarak hassas olabilirsiniz. İletişimde olduğunuz kişilerle anlaşmazlıklara karşı dikkatli olmanızda fayda var. Kendinizi ifade ederken nazik ve anlayışlı olmaya özen gösterin. Bugün mümkün olduğunca rahatlamaya ve negatif enerjiden uzak durmaya çalışın. Sağlığınıza özen göstermek de bugün önemli olacak. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Kendinizi daha dengeli ve kararlı hissedeceksiniz. Bugün işlerinizde disiplini elden bırakmayın ve sabırlı olun. Kendinize olan güveniniz artacak ve hedeflerinize daha yaklaşmak için gerekli adımları atacaksınız. İlişkilerinizde de daha sağlam bir temel oluşturmak için zaman ayırabilirsiniz. Enerjinizi doğru yönlendirdiğiniz takdirde bugün verimli bir gün geçirebilirsiniz.

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM