Türk edebiyatında bir çınar: Ahmet Hamdi Tanpınar 

Türk edebiyatında bir çınar: Ahmet Hamdi Tanpınar 

Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan ve “Huzur”, “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” ve “Beş Şehir” eserleriyle tanınan Ahmet Hamdi Tanpınar, vefatının 59. yıl dönümünde yad ediliyor.

Cengiz Yalçınkaya

Ahmet Hamdi Tanpınar, Hüseyin Fikri Efendi ve Nesime Bahriye Hanım’ın ikinci çocukları olarak 23 Haziran 1901’de İstanbul Şehzadebaşı’nda dünyaya geldi.

Kadılık yapan babasının görevi nedeniyle çocukluğu babasının görevli bulunduğu Ergani Madeni, Sinop, Siirt ve Kerkük’te geçti.

1916 yılında babasının Antalya’ya tayini çıkması üzerine bu kez bu vilayete doğru yola çıkarlar. Yolculuk sırasında rahatsızlanan annesini kaybetmesi Ahmet Hamdi’de derin izler bıraktı. Ahmet Hamdi bu acıyı şiirine de taşıdı ve yayınlanmış ilk şiirlerinde birinde annesini anlattı.

 

Türk edebiyatında bir çınar: Ahmet Hamdi Tanpınar

 

Yahya Kemal ve Ahmet Haşim’den etkilendi

Tanpınar’ın Antalya yılları dolu dolu geçti. Okuma tutkusunu burada iyice geliştirdi. Sonraki yıllarda yazdığı “Antalyalı Genç Kıza Mektup”unda bu şehrin kendisinde yarattığı etkiyi anlatacaktı. Yahya Kemal’den ve Ahmet Haşim’den etkilenmeye başlaması da yine Antalya’da oluşan bir etkiydi.

Ahmet Hamdi Tanpınar 1919 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’ne girdi. Burada Nurullah Ataç, Mükrimin Halil Yinanç, Necmettin Halil Onan, Hasan Âli Yücel gibi isimlerle arkadaşlık etti.

Tanpınar, adını ilk kez 1920’de yayımlanan Şehriyar şiiri ve Birinci İkramiye adlı hikaye ile duyurdu.

Fakülteyi “Şeyhi’nin Hüsrev ve Şirin’i” adlı teziyle 1923’te bitiren yazarın hocaları arasında Beyatlı’nın yanı sıra Cenap Şahabettin, Necip Asım, Rıza Tevfik, Fuad Köprülü, Ferit Kam, Yusuf Şerif Kılıçel, Ali Ekrem Bolayır, Hüseyin Daniş gibi isimler yer aldı.

Anadolu’nun farklı şehirlerinde öğretmenlik yaptı

Tanpınar, üniversiteyi bitirdikten sonra Erzurum Lisesi’ne öğretmen olarak atandı. Daha sonra Konya, Ankara ve İstanbul’daki farklı okullarda meslek hayatını sürdürdü.

Şiir zevkinin oluşumunda özellikle Yahya Kemal ile Ahmet Haşim’in etkisi olduğunu yazılarında da aktaran Tanpınar’ın eserleri “Dergah”, “Milli Mecmua”, “Hayat”, “Görüş”, “Ülkü”, “Varlık”, “Oluş”, “Kültür Haftası” ve “Aile” dergilerinde okuyucuyla buluştu.

Doğu’yu anlamaya gayret gösterdi

Tanpınar, kendi ifadesiyle 1932 yılına kadar “aşırı Batıcı” olup Doğuyu tamamıyla reddederken, sonrasında ise yenileşmenin gereğine inanmasına rağmen Osmanlı medeniyetinin ve büyük değerlerin giderek kaybolmasından gelen bir hüzün de yaşadı.

Tanpınar, Huzur ve Beş Şehir’i de bu yönde araştırmalarının sonucunda yazdığı söylerken yazdığı diğer eserlerinin de çekirdeğini bu durumun oluşturduğunu ifade etti.

Tanpınar, 1933 yılında Ahmet Haşim’in ölümü üzerine Güzel Sanatlar Akademisi’ne atandı. Bedri Rahmi, Nuri İyem, Selim Turan, Zeki Kocamemi, Fuat İzer, Turgut Zaim, Avni Arbaş gibi Türk resminin önde gelen isimleri bu akademide Tanpınar’ın öğrencisi oldu.

Ahmet Hamdi Tanpınar, 1939’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde yeni kurulan “19. Asır Türk Edebiyatı Kürsüsü”nde profesör olarak görev alırken, Tanzimat’tan sonraki Türk edebiyatının tarihini yazmakla görevlendirildi.

Eserleriyle ölümsüzleşti

Tanpınar, 1940’ta Kırklareli’nde topçu teğmeni olarak vatani görevini yaptı, 1942’de CHP Kahramanmaraş Milletvekili olarak Meclis’e girdi.

Kitap olarak ilk çalışması 1937’de Tevfik Fikret derlemesi oldu. Bu çalışmayı 1942’de yayımlanan Namık Kemal Antolojisi takip etti. Hikayelerini 1943 yılında Abdullah Efendi’nin Rüyaları adı altında topladı.

1946 yılında daha önce bir dergide yayımladığı şehir monografilerini bir kitapta topladı ve Beş Şehir adıyla bastırdı.

Tanpınar’ın 1948’de tefrika halinde yayımlanan “Huzur” eseri, 1949’da kitap haline getirilerek okuyucuyla buluştu.

Bir süre Milli Eğitim Müfettişliği de yapan Tanpınar, 1949’da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde yeniden görev yapmaya başladı.

Türk edebiyatının önemli eserlerinden biri olan ve Türk insanının Doğu ile Batı arasında bocalamasını irdeleyen “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” eseri 1961’de yayımlandı.

1962 yılının Ocak ayında bronşit rahatsızlığı artan Tanpınar, soğukların da etkisiyle hastalandı. 23 Ocak 1962 günü, fakültede fenalaşarak, hastaneye kaldırıldı. Birden gelen bir krizle 24 Ocak sabahı vefat etti.

Eserleri:

Tanpınar, Mahur Beste, Huzur, Sahnenin Dışındakiler, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ay’daki Kadın romanlarını, Abdullah Efendi’nin Rüyaları, Yaz Yağmuru adlı öyküleri kaleme aldı. Ayrıca Beş Şehir ve Yaşadığım Gibi adlı deneme eserleriyle Tevfik Fikret, Namık Kemal, Edebiyat Üzerine Makaleler ve Yahya Kemal adlı inceleme ve araştırma kitaplarını okuyucuyla buluşturdu.

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün enerjik ve kararlı bir şekilde hareket etme isteğiniz yüksek olabilir. Fakat aceleci davranmaktan kaçınmalısınız, çünkü ani kararlar almak zararlı olabilir. Bugün duygusal anlamda da kendinizi ifade etmekte güçlük çekebilirsiniz, bu nedenle empatiye ve iletişime önem vermek faydalı olacaktır. İş ve kariyer hayatınızda ise liderlik özelliklerinizi ön plana çıkarabilir ve proje yönetiminde başarılı olabilirsiniz. Sağlık açısından ise bedensel aktivitelere yönelmeniz, enerjinizi dengelemenize yardımcı olacaktır.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün kendinizi daha şanslı ve enerjik hissedeceksiniz. Etrafınızdaki insanlarla iletişiminiz güçlenecek ve yeni ilişkiler kurma fırsatı bulacaksınız. İş hayatında ise projelerinizde ilerleme kaydedebilir ve yaratıcılığınızı konuşturabilirsiniz. Sağlık konusunda ise daha dikkatli olmakta fayda var, beslenmenize özen göstermeyi unutmayın. Keyifli bir gün sizi bekliyor olabilir. Umarım gününüz harika geçer!

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak hassas olabilirsiniz ve içsel dengenizi korumak için zaman ayırmanız gerekebilir. Sevdiklerinizle iletişimde nazik ve anlayışlı olmaya özen gösterin. Kendinize özel bir zaman ve mekan yaratın, içsel huzurunuzu sağlayacak aktivitelere yönelebilirsiniz. Planlarınızı detaylı bir şekilde düzenleyerek daha verimli bir gün geçirebilirsiniz. Enerjinizi doğru yönlendirmek için spor veya meditasyon gibi faaliyetlere zaman ayırabilirsiniz. Unutmayın, kendinize zaman ayırmak sizi daha dengeli ve huzurlu hissettirecektir.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün enerjiniz oldukça yüksek olabilir ve kendinizi daha parlak, karizmatik ve lider ruhlu hissedebilirsiniz. Hayallerinizi gerçekleştirmek için adımlar atabilir, yaratıcılığınızı en üst seviyede kullanabilirsiniz. Ancak, ani tepkilerden kaçınmalı ve kontrolünüzü kaybetmemeye özen göstermelisiniz. Kişisel ilişkilerinizde ise daha anlayışlı, sabırlı ve sevgi dolu davranarak, sorunları kolayca çözebilirsiniz.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün başkalarıyla iletişiminizde daha anlayışlı ve uzlaşmacı olma ihtiyacı hissedebilirsiniz. Özellikle iş ortamında işbirliği yapmanız gereken durumlarda sabırlı ve anlayışlı olmanız başarı şansınızı artırabilir. Kendinizi ifade etmekten kaçınmadan, açık ve net bir iletişim kurmaya çalışın. İçsel denge ve uyumunuza dikkat etmek, size gün içinde olumlu enerji katacaktır.

TERAZİ BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün, Terazi burcunu etkileyen enerjiler iş ve kariyer konularında önemli gelişmeler getirebilir. Kendinizi ifade etme fırsatlarına sahip olabileceğiniz bir gün olabilir. İletişim becerilerinizi kullanarak projelerinizi ilerletebilir veya yeni iş fırsatları yakalayabilirsiniz. Ancak dikkat etmeniz gereken nokta, sabırsızlık ve aceleci davranmamaktır. İşlerinizi planlı bir şekilde ilerletmek ve detaylara dikkat etmek size fayda sağlayacaktır. Aynı zamanda, duygusal ilişkilerinizde de iletişime ve anlayışa önem vermeniz gereken bir gün olabilir. Sevdiklerinizle uyum içinde olmaya özen gösterin.

AKREP BURCU YORUMU

Bugün duygularınızı daha fazla içe kapanık bir şekilde yaşayabilirsiniz. İçsel dünyanızda derin düşüncelere dalabilir, kendi içsel sorgulamalarınızı yapabilirsiniz. Bu durum, çevrenizdekilerle iletişiminizin biraz zor olmasına neden olabilir. Ancak kendi içsel deneyimlerinizden de önemli dersler çıkarabilirsiniz. Duygusal dengeyi korumak için kendinize zaman ayırmayı unutmayın.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Bugün sağlam adımlarla ilerlemeyi ve hedeflerinize odaklanmayı sürdürmelisiniz. Duygusal konularda sabırlı olmak ve mantıklı kararlar almak önemli olacaktır. Ekip çalışmalarında liderlik yeteneklerinizi ortaya koymak için fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak ruh halinizi dengelemek ve içsel bir huzur bulmak da bugün size iyi gelebilir.

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM