İBB Şehir Tiyatroları’nın Yeni Oyunu “Veba” Salgında Kaybettiklerimizin Anısına Sahneleniyor

İBB Şehir Tiyatroları’nın Yeni Oyunu “Veba” Salgında Kaybettiklerimizin Anısına Sahneleniyor

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Şehir Tiyatroları Albert Camus’nün yazdığı, Neil Bartlett’in uyarladığı, Genel Sanat Yönetmenimiz Mehmet Ergen’in çevirip yönettiği Veba’yı seyirciyle buluşturuyor. Oyun, 15-18 Eylül, 22-24 Eylül, 29 Eylül-2 Ekim tarihleri arasında Müze Gazhane Büyük Sahne’de.

Veba’nın yönetmeni Mehmet Ergen, oyunun zamanlamasını vurguluyor:

“Dünya çok zor bir dönemden geçti. Yeni bir sahne açarken hem döneme dair anlamlı bir hikâyeyle bir başlangıç yapalım dedik, hem de kaybettiklerimiz için bir saygı duruşunda bulunalım istedik.”

Nobel Ödüllü yazar Camus’nün faşizm alegorisi olarak kaleme aldığı eserde, veba salgını sırasında yaşanan kaotik durum anlatılır. Karantina döneminde verilen mücadele, belirsizlik ve korkunun egemen olduğu bir dünya canlandırılıyor.

Dramaturgisini Ergün Özdemir’in, müziğini Sinan Arslan’ın, sahne-kostüm tasarımını Gamze Kuş’un, ışık tasarımını Murat Selçuk’un, efekt tasarımını Metin Küçükyılmaz’ın yaptığı oyunun fotoğraflarını Nesrin Kadıoğlu çekti. Oyunda Sevil Akı, Serdar Orçin, Emrah Can Yaylı, Burteçin Zoga, Tankut Yıldız, İrem Arslan, Özgür Dereli, Burak Davutoğlu, Ergun Üğlü, Cafer Alpsolay rol alıyor.

Albert Camus’nün Veba’sı

Albert Camus Veba’sında hayatın zevklerine düşkün, alışkanlıklarına bağlı,  hastalığı ve ölümü yaşamlarından çıkarmış bir kentin hikâyesini anlatır. Sakin bir Akdeniz şehri olan Oran, korkunç bir felaketi karşılamaya hiç hazır değildir.

İnsanların sükûneti ölü farelerin şehrin her yerinde ortaya çıkmasıyla bozulur. Toplu halde ölen, can çekişen farelerin çığlıkları herkesi şaşkına çevirir. 

Eserde salgının tüm aşamalarına tanık oluyoruz. Fiziksel salgın ahlaki salgına dönüşüyor. Veba insan ilişkilerini alt üst ediyor, toplumun hatalarını ve güçlü yanlarını ortaya çıkarmaya hizmet ediyor. Camus, eserde Oran’ın günlük yaşamında vebanın neden olduğu dönüşümleri ustalıkla ortaya koyuyor.

Fransız oyun yazarı, yönetmen Antonin Artaud tiyatro ve vebanın her ikisinin ortak yönüne vurgu yapıyor: “Tiyatro, veba gibi, […] çatışmaları çözer, güçleri serbest bırakır, olasılıkları serbest bırakır ve eğer bu olasılıklar ve bu güçler karanlıksa, bu vebanın ya da tiyatronun değil, hayatın suçudur.” 

Veba bugün yeniden okunabilecek büyük bir eserdir. Kitapta semboller bulunmaktadır: Durumlar, tipler ve fiziksel nesneler bir yandan kendilerini öte yandan kendilerini aşan başka şeyleri temsil ederler. Romanda veba, 1937’de etkisini göstermeye başlayan Nazizim’i, salgını önleme çabaları ise Nazizim’e karşı direnişi temsil eder.

Vebanın Tarihine Kısa Bir Bakış

Uzun bir dönem boyunca vebanın kaynağının Mısır’da Nil nehri olduğu düşünüldü. Hastalık, Antik Yunan halklarının yaptığı savaşlarla, Roma ordularının seferlerinin dönüşünde Avrupa kıtasına taşınmıştır. 

542’de ortaya çıkan “Justinien vebası” çok korkunçtur. Dönemin tarihçilerinin belirttiğine göre acımasızca yayılmış ve ne yaş, ne de cinsiyet tanımıştır. Her farklı ırka, her coğrafyaya nüfuz etmiş ve İstanbul’un da arasında bulunduğu birçok şehri yerle bir etmiştir. Bizans salgınlarında saray kapılarını kapatır ve saray duvarlarının çevrelerine iki sıra korunma teli çekilirdi.

Papa IV. Clement’in ölü sayıcılarının tahminlerine göre, 1348-1351 yılları arasında Kara Ölüm, Avrupa’da 23.840.000 insanı ölüme mahkûm etmiştir. Şehirlerde, kasaba ve hatta köylerde neredeyse yaşayan kalmadı. Hayatta kalanlar dağlara kaçtı. Bütün yaşam alanları kendi başına dolaşan hayvanlara kaldı. Tarım alanlarını işleyen çiftçiler ortadan kalkınca araziler çayır ve orman alanlarına dönüştü. Terk edilmiş gemiler Akdeniz’de başıboş yüzüyordu.

Veba başladığında bütün Fransızlar panik halindeydi. Fransa topraklarındaki ölümler sayılamayacak kadar büyüktü. Avignon, Marsilya, Montpelier ve Paris’te yüzbinlerce kişi öldü.

Veba, Çin, Hindistan, Rusya, Balkanlar, Yunan Adaları, Kuzey Afrika kıyılarında asırlarca değişik dönemlerde etkili oldu.

Salgın Sonrasında Sanat

Ölüm, acı, keder temaları sanatçılar tarafından çok fazla işlenmiş, çizilmiş, yontulmuş ve karakterize edilmiştir. 

Edebiyat, vebalı günlerin korku dolu izlerini taşır. Salgın sonrası dönem zihniyetinin ve kültürünün yeniden şekillenmeye başladığı ortamda şan, şöhret, makam, servet fark etmeksizin insanların kendilerine iyi bir ölüm hazırlamalarını öğütleyen temalar edebiyatın da ana konularından birisi haline gelir.

Kara Ölüm’den sonraki süreçte yapılan heykellere, resimlere, gravürlere, edebi eserlere, dinsel metinlere kadar her şeyde hayatın merkezine yerleşen ölüm gerçekliğine, eşitliğine vurgu yapmayan çalışmalar tam anlamıyla tamamlanmış sayılmazlardı.

Salgın Edebiyatı

Sophokles’in Oidipus mitinden hareket ederek yazmış olduğu Kral Oidipus tragedyası, Thebai kentine musallat olmuş ve kenti kırıp geçiren bir veba salgını ile açılır. Sofokles’in Kral Oidipus (M.Ö. 5. yy) eseri salgın edebiyatının bağımsız bir tür haline gelmesini sağlayan ilk eserdir.

1348’de veba Floransa’yı kasıp kavurdu. Boccaccio’nun 1349-1353 yılları arasında yazdığı başyapıtı Decameron on gün boyunca anlatılan yüz öyküden oluşur. Yedi genç kız ve üç genç adam, salgından kaçmak için on gün boyunca kırsala sığınır. Bu kapalı alanda, kahramanlar zaman geçirmek ve kapılarındaki kıyameti unutmak için hikâyeler anlatmaya çalışacaklardır.

La Fontaine’nin Veba Hastası Hayvanlar’ında Kral, halkını vebadan kurtarmak için “en suçlu”nun kurban edilmesini önerir. Kurban edilecek kişi en dürüst olan eşek olacaktır. Salgın burada siyaset dünyasının, yalanın ve adaletsizliğinin bir alegorisidir.

Robinson Crusoe’nun yazarı Daniel Defoe, tarih ve kurgu arasında bir metin olan Veba Yılı Günlüğü’nde Londra nüfusunun % 20’sinin veya yaklaşık 100.000 kişinin öldüğü 1665’teki Büyük Veba’yı anlatır. Veba burada hem ölümcül bir hastalıktır, hem de şehrin sosyolojisinin ve yoksul ya da zengin, hayatta kalmak için en aşırı eğilimleriyle karşı karşıya kalan herkesin kaderinin bir ifşasıdır. Yavaş yavaş ölümün önemsizleşmesi eserde şöyle anlatılır: “Hemen hemen her evde, özellikle felaketin başlangıcında, sadece ağlayıp ağıt yakıldı; sona doğru kalpler katılaştı ve ölüm o kadar çok göz önündeydi ki, insanlar artık sevdiklerinin bakışlarından o kadar etkilenmiyorlar, her biri bir saat sonra ölüme çağrılmayı bekliyordu.”

Albert Camus ilhamını, özellikle bugün yeniden okunmayı hak eden bu metinden almıştır.

Vebanın Sonuçları

14. yüzyıl vebasından sonra Avrupa’da emek gücünün değeri artmış, işçi ücretleri yükselmiştir. Hijyenin önemi keşfedilmiş, sokaklarda hayvanların dolaşması yasaklanmış, Paris’te ilk kanalizasyon inşa edilmiştir.

Vebanın neden olduğu şiddetli sarsıntı sonucunda Tanrı’nın gazabı ve insanların günahına karşılık bir bela olarak algılanması, bazı insanları hiç olmazsa hazları yaşamaya yöneltirken, diğer bir kısmını da diğer uca, münzeviliğe itmiştir.

Yahudi ve Çingeneler vebanın nedeni olarak suçlanmışlardır. 20. Yüzyılın ortalarına kadar bu iki millet göçlere zorlanmış, hakları ellerinden alınmış ve katliama maruz kalmışlardır.

Veba, hastalığı önlemede başarısız olan din adamlarının ve hekimlerin itibarının sarsılmasına neden olmuştur.

Pek çok düşünüre göre Orta Çağ vebanın getirdiği ekonomik ve sosyal olayların sonucunda kapanmıştır.

 

Kaynaklar:

John Cruickshank, Albert Camus ve Başkaldırma Edebiyatı

Antonin Artaud, Tiyatro ve Veba

Dr. Jean Lauminier’e Göre: Tarih Boyunca Veba Ve Yarattığı Felaketlere Bakış; Haktan BİRSEL, Nahid MALAZİZİ

Salgın ve Kent: 1347 Veba Salgınının Avrupa’da Sosyal, Politik ve Ekonomik Sonuçları; Kemal Özden – Mustafa Özmat

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Koç burcunu fazlasıyla etkileyen bir enerji var. Kendinize odaklanmak, hedeflerinize daha sıkı sarılmak ve cesur adımlar atmaktan çekinmemek için harika bir gün olabilir. İletişim becerilerinizi kullanarak çevrenizdeki insanlarla daha iyi anlaşabileceğiniz bir gün sizi bekliyor. Kendinize olan güveniniz artacak ve kararlarınızı uygulamak konusunda daha kararlı olacaksınız. İyi bir gün geçirmenizi dilerim!

BOĞA BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün, Boğa burcuna mensup kişiler için ilişkilerde denge ve uyum arayışı ön planda olabilir. Sevdiklerinizle iletişiminizi güçlendirmek ve anlayışlı olmak önem kazanacak. Aynı zamanda kendinize zaman ayırmayı unutmayın, iç huzurunuzu sağlamak için dinlenmeye ve meditasyona yönelebilirsiniz. Ufak tefek aksilikler sizi yıldırmasın, sabırlı ve kararlı bir şekilde ilerlemeye devam edin.

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün duygusal karışıklıklar yaşayabilirsiniz ve içsel çatışmalarınız artabilir. Sevdiklerinizle iletişimde dikkatli olmanızda fayda var, anlaşmazlıklar yaşayabilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak duygularınızı dengelemeniz ve iç huzuru bulmanız önemli olacak. Günlük rutinlerinizi düzenlemek ve kendinize güzel bir zaman ayırmak için iyi bir gün olabilir. Aklınızda olan sorunları netleştirmek ve çözüm bulmak için içsel yolculuğunuza çıkabilirsiniz. Sağlığınıza özen göstermeyi unutmayın. Enerjinizi dengelemek için meditasyon ve yoga gibi aktiviteler size iyi gelebilir.Umuyorum ki gününüz güzel geçer!

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün iletişim yetenekleriniz ön planda olacak. İnsanlarla daha kolay etkileşim kurabileceksiniz. Fikirlerinizi rahatlıkla ifade edebilecek ve karşınızdakileri ikna edici bir şekilde konuşabileceksiniz. Duygularınızı açıkça ifade etmekten çekinmeyin. Aynı zamanda sosyal çevrenizde önemli destekler alabilirsiniz. Keyifli bir gün geçireceksiniz.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün detaylara daha fazla dikkat etmelisiniz. Çevrenizde olan biten her şeye detaylı bir şekilde bakmalı ve gereken analizleri yapmalısınız. Ayrıca sağlığınıza da özen göstermekte fayda var, beslenmenize dikkat etmelisiniz. Kendinize zaman ayırarak stresinizi azaltacak aktiviteler yapabilirsiniz. Ailenizle olan iletişiminizi güçlendirmeye özen göstermelisiniz.

TERAZİ BURCU YORUMU

Tabii, Terazi burcunun günlük burç yorumu şöyle; Bugün iletişim becerilerinizi kullanarak çevrenizle daha yakın ilişkiler kurabilirsiniz. Duygusal konularda daha açık ve dürüst olmak, ilişkilerinizi güçlendirebilir. Kararsızlık yaşadığınız konularda iç sesinizi dinlemek ve içsel dengeyi sağlamak için zaman ayırmak faydalı olacaktır. Özellikle ikili ilişkilerde anlayışlı ve uzlaşmacı davranarak olumlu gelişmeler elde edebilirsiniz.

AKREP BURCU YORUMU

Bugün duygularınız derin olabilir ve içsel düşüncelerinizde yoğunluk hissedebilirsiniz. İlişkilerinizde derinlik arayışı içinde olabilir, derin ve anlamlı konuşmalar yapabilirsiniz. Ancak, bu derinlik bazen kırılganlık hissi yaratabilir, bu nedenle dikkatli olmak önemlidir. Bugün, hayatınızda önemli kararlar almak için doğru zaman olmayabilir, kendinize zaman tanıyın. İç huzuru ve dengeyi korumak için meditasyon veya yoga gibi aktiviteler size iyi gelebilir.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Merhaba! Oğlak burcu bugün, kariyer alanında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Kendinizi iş hayatınızda daha fazla göstereceğiniz ve başarılı olacağınız bir gün olabilir. Dikkatinizi detaylara vermekte fayda var, önemli kararlar almadan önce olayları iyice değerlendirmeniz gerekebilir. Bugün mantıklı ve disiplinli adımlar atarak hedeflerinize bir adım daha yaklaşabilirsiniz. Keyifli ve verimli bir gün geçirmenizi dilerim!

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM