İlhan Erdost: Kendi mezarında açan gül*

İlhan Erdost: Kendi mezarında açan gül*

Soğuk, gri ve kirli bir Ankara akşamıydı. Mamak Askeri Cezaevi avlusu, bloklar arasında gidip gelen askeri araçların hırıltısı dışında sessizdi.

İlhan Erdost: Kendi mezarında açan gül*

Sol ve Onur Yayınları’nın kurucuları Muzaffer ve İlhan Erdost kardeşler, içinde dört er tarafından yarım saat boyunca feci şekilde dövüldükleri Reo aracından indirilmiş F koğuşunun dış kapısına doğru yürütülüyorlardı ki Astsubay Şükrü Bağ onları tekrar çağırdı. Aldığı ağır darbeler sonrasında araç içinde birkaç kez yere düşen İlhan yeniden dövüleceklerini anlayarak “Küçük kızımı uyandırmaya kıyamadan geldim, bizi dövdürmeyin!” dedi. Başının ağrısından güçlükle konuşabiliyordu. Astsubay, paltosunun cebinden çıkardığı sigarayı dudağına götürürken “Ben de sizin yüzünüzden küçük kızımı hasta yatağında bıraktım” dedi ve bir elle sigarasını yakarken, diğeriyle de erlere “dövmeye devam edin” anlamında bir işaret yaptı. Şükrü Bağ, bir keyif sigarası içimi zamanda aracın etrafında turlarken erler tekrar yumruk, tekme ve coplarla saldırdılar iki kardeşe. Hırsla vuran erlerden birisi, o gün orada bulunmaması gereken ve araca binme izni dahi olmayan Ülkü Ocakları üyesi Kısmet Çağlar idi. İlhan aldığı darbelerle bir kez daha yüzükoyun yere kapaklandı. Muzaffer, kardeşinin yerden kalkmasına yardımcı olmak isteyince “Bırak kendisi kalkacak!” dedi Astsubay. İlhan’ın gözleri, yüzü ve paltosu kanlıydı. Güçlükle doğruldu. Koğuşun kapısına doğru yürümeleri ve kapının önünde hazırola geçmeleri söylendi. İkisi de ayakta durmakta zorlanıyor ve copla vurulmaktan kütük gibi olmuş ellerini yapıştıramıyorlardı yanlarına. Şükrü Bağ bu görüntüyle dalga geçercesine, “Patlatılmadık bir hayalarınız kaldı, şimdi onu da patlatırlar” dedi ve erler tekrar acımasızca vurmaya başladılar ikisine de. Dengesini kaybedip bir kez daha düşen İlhan güçlükle kalktıktan sonra ikisi birlikte yalpalayarak koğuşa girdiler. Nefes nefeselerdi. İlhan kalktı, nefes alabilmek için pencereye doğru yürüdü. Başı çatlayacak gibiydi. Yerine dönerken gözleri karardı. Sanki yer ayağının altından kayıyor, etrafındaki her nesne dönüyor gibiydi. Abisiyle göz göze geldi ve “Midem bulanıyor, kusacağım” dedikten sonra yere yığıldı.

ŞAİR NEDİM SOKAK

7 Kasım 1980 Cuma akşamı, Mamak Askeri Cezaevi C Blok, F Koğuşu’nda bunlar olurken Aşağı Ayrancı Şair Nedim Sokak’taki bir evde İlhan’ın eşi Gül bir yandan üç gündür iştahsız olan iki buçuk yaşındaki kızı Türküler’e çorba içirmeye çalışıyor, bir yandan da minik elleri ile tuttuğu çıngırağın çıkardığı sese dikkat kesilmiş olan beş buçuk aylık kızı Alaz’ı gözlüyordu. Türküler kaşığı ittiriyor, sürekli ağlıyordu. Birlikte doyasıya zaman geçirmenin tadına vardığı babasını üç gündür görememek onu hırçınlaştırmıştı. Gül de özlemişti eşini, sevdiğini, yoldaşını. İlk kez bu kadar ayrı kalıyorlardı. Bu arada sık sık kapı çalıyor, İlhan’ın ve Gül’ün yakınları birer birer akın ediyorlardı eve İlhan’dan bir haber alabilme umuduyla.

4 Kasım sabahı, amcaları İsmail Erdost ile birlikte ifade vermek üzere emniyet müdürlüğüne bırakmışlardı İlhan’ı. İfadeye çağrılma gerekçesi ilk baskısı 1970’te yapılmış ve daha sonra herhangi bir yasal kısıtlılık olmadan 12 Eylül’e kadar dört baskı yapmış olan Engels’in “Doğanın Diyalektiği” kitabından evde iki tane bulundurmaktı. Kitap yasak değildi ve bir yayıncının evinde iki tane bulunması doğaldı. Bundan dolayı, ifade verip kendisinden bir-iki gün önce Emniyet Müdürlüğü’ne giden ve hâlâ orada tutulan abisi Muzaffer Erdost ile birlikte hemen salınıvericeklerini düşünüyorlardı.

5 ve 6 Kasım sabahı emniyet müdürlüğünden sıkıyönetim komutanlığına giderken İlhan su içme bahanesiyle kendilerini götüren polislerden rica etmiş, Gül’ün sosyal hizmet uzmanı olarak çalıştığı Dışkapı SSK Hastanesi’nin önündeki büfeden Gül’ü aşağı çağırarak görüşmüştü. Polisler İlhan’ın ısmarladığı sodaları içerken İlhan sürekli Türküler ve Alaz’ı sormuş, “Gülüm merak etme, bize emniyette iyi davranıyorlar, Sıkıyönetimde ifadelerimizi verip çıkacağız” demişti. Gül, 7 Kasım sabahı da onları beklemişti ama gelen giden olmamıştı. Akşam saatlerinde de aile dostları ve avukatları Halit Çelenk arayarak İlhan ve Muzaffer’in saat 17.00 civarında gözaltına alındıklarını söylemişti.

F KOĞUŞU

Yere yığılan İlhan’ı tutuklulardan birkaç kişi hemen bir yatağa yatırdılar. Beş-on dakika sonra İlhan üst kısmı soyulmuş olarak Muzaffer’in yanındaki yatağa getirildi. İlhan iki ranza arasında sağ dizi üstüne çömeldi. Kolları sarktı, başı hafif öne düştü, yüzü soluk, ağzı hafif açıktı. Hemen yatağa yatırdılar. Muzaffer “İlhan, İlhan!” diye seslendi. İlhan yanıtlamadı. Bakmadı da. Biri “Nabzı durmuş!” dedi. Suni solunum ve kalp masajı denendi ancak artık yapılacak bir şey kalmamıştı.

Yayıncı İlhan Erdost, aldığı ağır darbeler sonrası gelişen beyin kanaması nedeniyle henüz otuz altı yaşındayken abisinin gözleri önünde ölmüştü. İlhan’ı yatırıldığı battaniyenin köşelerinden tutarak götürdüler. Tarih 7 Kasım 1980 Cuma, saat 20.30 idi. Muzaffer, “Ben iki buçuk yaşındaki o kıza, Türküler’e ne diyeceğim?” diye düşündü İlhan götürülürken.

Tokat Artova’da başlayan onurlu bir yaşam, aydınlanma karşıtlarınca işkence ile sonlandırılmıştı. Eşine, kızlarına, abisine, akrabalarına düşkün, güzel yemekler yapan, briç oynayan, hem türkü hem klasik müzik seven, kendi çabasıyla Rusça öğrenen, yaşam dolu bir insan katledilmişti. Suçu, abisiyle birlikte bilimsel sosyalist eserlerin basılmasına öncülük etmekti.

Muzaffer İlhan Erdost’a göre iki İlhan vardı; “Biri, toprağın altında sonsuzluğu soluyan İlhan, biri de toprağın üstünde, her gün bizlerle birlikte büyüyen İlhan. Faşizme karşı, özgürlük ve bağımsızlık bilincimizi ve direncimizi her gün yeniden güçlendiren İlhan.”

Ağır bedeller ödemek pahasına yayımladıkları Marksist klasiklerle Türkiye’deki aydınlanma sürecine omuz vermiş olan Erdostlar hep sevgiyle ve minnetle anılacak!

*Turgut Uyar

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün, Koç burcu için olduğu kadar diğer burçlar için de heyecan verici bir gün olabilir. İş alanında yeni fırsatlarla karşılaşabilirsiniz, bu sebeple açık fikirli olmak ve fırsatları değerlendirmek önemli olacaktır. İletişim konularında dikkatli olmanız gerekebilir, çünkü yanlış anlaşılmalar olabilir. Özel hayatınızda ise romantik ve duygusal bir gün geçirebilirsiniz. Aşk yaşayabilir, ilişkilerinizi güçlendirebilirsiniz. Kendinize zaman ayırıp rahatlama ve dinlenme fırsatı da bulabilirsiniz. Yaratıcılığınızı ortaya koyabileceğiniz bir gün olabilir, bu sebeple hobilerinize veya sanatsal faaliyetlere yönelebilirsiniz. Enerjinizi olumlu yönde kullanarak keyifli bir gün geçirebilirsiniz.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün duygularınızın yoğunlaştığı bir gün olabilir. İçsel dünyanıza odaklanmak ve duygularınızı anlamak için zaman ayırabilirsiniz. Sevdiklerinizle iletişiminizi güçlendirmek için duygularınızı paylaşabilir ve anlayışlı olmaya özen gösterebilirsiniz. İş hayatınızda ise daha sabırlı ve kararlı olmanız gereken durumlarla karşılaşabilirsiniz. Önemli kararlar almadan önce durumları iyice değerlendirmenizde fayda var. Bugün kendinize zaman ayırarak kendinizi dinleyebilir ve içsel huzuru bulabilirsiniz.

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün duygusal olarak hassas olabilirsiniz ve çevrenizdeki insanların sözlerine daha fazla duyarlılık gösterebilirsiniz. Kendinizi ifade etmek konusunda zorlanabilir ve içe kapanık bir tutum sergileyebilirsiniz. Etrafınızdaki insanlara karşı anlayışlı ve sabırlı olmalısınız. İş hayatınızda ise odaklanma güçlüğü yaşayabilirsiniz, bu nedenle dikkatinizi dağıtan unsurlardan uzak durmaya çalışmalısınız. Ayaklarınızın yere sağlam basması gereken bir gün olabilir, mantıklı kararlar almaya özen göstermelisiniz.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün iletişim konularında dikkatli olmanız gerekebilir. Özellikle yakın çevrenizle iletişimde anlaşmazlıklara yol açabilecek durumlardan kaçınmaya çalışmalısınız. İletişim becerilerinizi kullanarak çözüm odaklı yaklaşımlar benimsemelisiniz. Ayrıca bugün içsel denge ve dinginliğe odaklanmak size iyi gelebilir. İyimser ve pozitif bir tutum sergileyerek günü olumlu bir şekilde tamamlayabilirsiniz.

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün iş hayatınızda yeni fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Dikkatinizi detaylara vererek projelerinizi başarıyla tamamlayabilirsiniz. Kişisel ilişkilerinizde ise anlayışlı ve sabırlı olmanız gereken bir gün olabilir. Sevdiklerinizle iletişiminizi kuvvetlendirerek olumlu enerjiyi paylaşabilirsiniz. Sağlığınıza özen göstermeyi unutmayın, fiziksel ve zihinsel olarak kendinizi iyi hissetmek için dinlenmeye ve beslenmeye dikkat etmelisiniz.

TERAZİ BURCU YORUMU

Enerjinizi dengede tutmaya çalışın. Bugün, çevrenizdeki olumsuzluklardan etkilenmemek adına içsel denge ve huzurunuza odaklanın. Kendinize zaman ayırarak ruhunuzu besleyin ve pozitif düşüncelerle gününüzü geçirin. İletişim konularında dikkatli olun ve anlaşmazlıkların çözümü için sabırlı olun. Sevdiklerinizle sağlam iletişim kurmak için fırsatları değerlendirin.

AKREP BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün, Akrep burcu için ilişkilerle ilgili önemli konular gündeminizde olabilir. Partnerinizle iletişiminizi güçlendirmek için çaba sarf edebilirsiniz. Aynı zamanda duygusal olarak biraz daha hassas olabilirsiniz, bu nedenle duygularınızı kontrol etmeye özen göstermelisiniz. İş hayatında ise yeni fırsatlarla karşılaşabilir ve kariyerinizde ilerleme kaydedebilirsiniz. Bugün, enerjinizi pozitif ve yapıcı yönde kullanmak size fayda sağlayacaktır.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün Oğlaklar için iletişimde güçlükler yaşayabilirsiniz. Duygularınızı ifade etmekte zorlanabilir ve karşı tarafı anlamakta zorlanabilirsiniz. Ancak sabırlı ve doğru iletişim kurmaya çalışarak bu durumu aşabilirsiniz. Kendinize zaman ayırın ve içsel dengenizi sağlamak için meditasyon ve yoga gibi aktiviteler yapabilirsiniz. Bugün detaylara daha fazla dikkat etmeniz gerekebilir, acele kararlardan kaçının. Enerjinizi planlı ve organize bir şekilde kullanarak günü verimli bir şekilde geçirebilirsiniz. Umarım bu bilgiler size yardımcı olur!

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM