Halit Refiğ’in ardından…

Halit Refiğ’in ardından…

Halit Refiğ’in ardından…

 
Sinemaya 1953 yılında Kore Savaşı’nda askerlik yaparken çektiği belgesellerle adım atan, ulusal sinema akımının öncüsü Halit Refiğ, tam 11 yıl önce bugün aramızdan ayrıldı. Üç kez En İyi Yönetmen dalında Altın Portakal kazanan Refiğ, ardında hâlâ çok konuşulan ve çok izlenen yapımlar bıraktı.
Taşkın SU

Türk sinemasının usta ismi Halit Refiğ’i 11 yıl önce bugün yitirdik. Gurbet Kuşları (1964), Sevmek ve Ölmek Zamanı (1971), Vurun Kahpeye (1973), Teyzem (1986), Karılar Koğuşu (1990) gibi unutulmaz filmlere imza atan Refiğ, Halid Ziya Uşaklıgil‘in Aşk-ı Memnu adlı romanını 1975 yılında TRT için uyarlayarak, kültürümüzü (!) örümcek ağı gibi saran televizyon dizilerine -ister istemez- öncülük etti.

Halit Refiğ, Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde üç kez En İyi Yönetmen seçildi. Gurbet Kuşları (1964), Hanım (1989) ve Karılar Koğuşu (1990). (FOTO: İHA)

Son sinema filmi Köpekler Adası‘nı 1996’da, son televizyon dizisi Affet Bizi Hocam‘ı 1998’de, son televizyon filmi Gelinlik Kız‘ı 2000’de çeken büyük ustayı, vedasının on birinci yılında saygı ve özlemle anıyoruz.

İSMAİL CEM’DEN HALİT REFİĞ’E TEKLİF

Sene 1974…

TRT’nin Genel Müdürü İsmail Cem’den Halit Refiğ’e bir teklif gelir: BBC, klasikleri dizi-film olarak televizyona uyarlıyor. Biz de TRT için böyle bir şey yapabilir miyiz?

Halit Refiğ şak diye “Aşk-ı Memnu” dedi. Halid Ziya Uşaklıgil’in 1899 yılında Servet-i Fünûn dergisinde tefrika edilen, bir yıl sonra kitap olarak basılan romanı…

1965 yılında Memduh Ün, Halit Refiğ’e bu romanı modernize etmeyi teklif etmişti. Refiğ, modernizasyonun romana çok şey kaybettireceğini düşünüyordu.

Aşk-ı Memnu yerine, Uşaklıgil’in bir başka romanı Kırık Hayatlar‘ı filme çektiler. Ün’ün yapımcı olduğu filmin senaryosunu Refiğ yazdı, yönetmen koltuğuna da o oturdu.

Kırık Hayatlar’ın kadrosunda Cüneyt Arkın, Belgin Doruk, Nebahat Çehre, Önder Somer, Birsen Menekşeli, Hulusi Kentmen, Handan Adalı gibi isimler yer alıyordu.

Kırık Hayatlar’da ‘Gülşen’i oynayan Nebahat Çehre, Halit Refiğ’in Aşk-ı Memnu’sunda yoktu. Çehre, 33 yıl sonra modernizasyona uğramış Beren Saat’li-Kıvanç Tatlıtuğ’lu Aşk-ı Memnu’da rol alacaktı.

Refiğ ‘Firdevs’ rolü için Neriman Köksal‘ı seçmişti. ‘İkinci Firdevs’ Nebahat Çehre de dizinin çekildiği tarihte 31 yaşındaydı.

Halit Refiğ’in 1975 tarihli Aşk-ı Memnu’su şu isimlerden oluşuyordu: Salih Güney (Behlül), Müjde Ar (Bihter), Şükran Güngör (Adnan Bey), Neriman Köksal (Firdevs), Itır Esen (Nihal), Çolpan İlhan (Matmazel de Courton), Suna Keskin (Peyker).

Müjde Ar ve Itır Esen, dizinin görüntü yönetmeni İlhan Arakon’la birlikte.

Altı bölüm süren dizi inanılmaz ilgi görür. Tıpkı 2008-2010 yılları arasında yayınlanan modernizasyon fecaati 79 bölümlük dizi gibi…

Bir fark vardı! 1975 yapımı diziyi seyredenler, kitapçılara koşup “Halid Ziya Uşaklıgil’in Aşk-ı Memnu diye yeni bir romanı çıkmış. Sizde var mı?” diye sormuyorlardı…

Onlar Halid Ziya Uşaklıgil’i de Aşk-ı Memnu’yu da biliyorlardı.

MİLLİ KÜLTÜR AMACIYLA ÇEKİLDİ

Halit Refiğ, yıllar sonra Aşk-ı Memnu’yla ilgili şu yorumu yapar:

– Benim meslek hayatımda bir dönüm noktası oldu. İlk defa ticari sinema piyasasının dışında bir ortam, devlet televizyonu, kâr amacı gütmeden, o tarihler için yüksek seyirlik, ‘rating’ hesaplarına da girmeden, salt milli kültür amaçlarıyla film yapımına girişiliyor. Bu, genelde Türkiye’de sinema ortamı için, özelde de benim için farklı bir durumdu.

Aşk-ı Memnu’nun ilk bölümü TRT’de 19 Nisan 1975 günü yayınlandı.

EN AZ BASKI HİSSEDEREK YAPTIĞIM İŞ

– Teknoloji itibarıyla sinema filmi olarak ama televizyonda gösterilmek üzere çekilmişti. Nitekim daha sonra özellikle dış ülkelerde çeşitli kültürel gösterilerde sinema filmi gibi gösterildi daha kısaltılmış 220 dakikalık versiyonu… İşte bu olay benim açımdan çok önemli bir gelişimdi. Üstümde hiçbir ticari baskı hissetmeden, ‘hangi artisti oynatsak işletmelere satış garantisi sağlarız’ diye düşünmeden yaptım. O güne kadar yaptığım filmler içinde yapım konusunda en az baskı hissederek yaptığım iş oldu.

Müjde Ar dizide ‘Bihter’ karakterini canlandırdı.

SONRA DA BENİM EŞİM OLDU!

Halit Refiğ ustamızın Aşk-ı Memnu’yla ilgili ‘özel’ bir anısı da var: Nihal’in (Itır Esen) piyano çalması gerekiyordu. Piyano müzikleri vardı. Ne yaparız, ne ederiz derken Gülper Savaşçın diye genç bir hanımla tanıştık. Hem müzik danışmanı olarak çalıştı hem de piyano partisyonlarının (Partisyon: Bir orkestra eserinde bölümlerin bütününü içine alan nota defteri.) icrasında görev aldı. Sonra da benim eşim oldu!

Nihal’in piyano sahnelerinde görünen eller Gülper Savaşçın‘a aitti!

Halit Refiğ-Gülper Savaşçın (FOTO: DepoPhotos)

Halit Refiğ 1961-1965 yılları arasında Nilüfer Aydan‘la (nüfusta Aydan Canbula diye geçer) evli kaldı. Aydan’dan boşandıktan sonra İsveç asıllı striptizci Eva Bender‘e (Abrahamson) nikâh kıydı. 1971’de boşandılar. 1974’te evlendiği Gülper Savaşçın‘la ölene kadar aynı yastığa baş koydu.

HALİT REFİĞ FİLMOGRAFİSİ

YÖNETMEN: Köpekler Adası (1996), İki Yabancı (1991), Karılar Koğuşu (1990), Hanım (1989), Kızım ve Ben (1988), Kurtar Beni (1987), Kızımın Kanı (1987), Yarın Ağlayacağım (1986), Kıskıvrak (1986), Teyzem (1986), Son Darbe (1985), Ölüm Yolu (1985), Paramparça (1985), Alev Alev (1984), Beyaz Ölüm (1983), İhtiras Fırtınası (1983), O Kadın (1982), Leyla ile Mecnun (1982), Yaşam Kavgası (1978), Arabulucular (1977), Yedi Evlat İki Damat (1973), Kızın Var mı Derdin Var (1973), Sultan Gelin (1973), Vurun Kahpeye (1973), Acı Zafer (1972), Aşk Fırtınası (1972), Çöl Kartalı (1972), Fatma Bacı (1972), Sevmek ve Ölmek Zamanı (1971), Ali Cengiz Oyunu (1971), Adsız Cengaver (1970), Yaşamak Ne Güzel Şey (1969), Bir Türk’e Gönül Verdim (1969), Kız Kolunda Damga Var (1967), Erkek ve Diş (1966), Karakolda Ayna Var (1966), Üç Korkusuz Arkadaş (1966), Güneşe Giden Yol (1965), Canım Sana Feda (1965), Haremde Dört Kadın (1965), Kırık Hayatlar (1965), Gurbet Kuşları (1964), İstanbul’un Kızları (1964), Evcilik Oyunu (1964), Şehrazat (1964), Şafak Bekçileri (1963), Şehirdeki Yabancı (1962), Gençlik Hülyaları (1962), Seviştiğimiz Günler (1961), Yasak Aşk (1961)

Halit Refiğ ve Ayla Algan, Gurbet Kuşları’nın galasında… (FOTO: DepoPhotos)

SENARİST: Köpekler Adası (1996), İki Yabancı (1991), Karılar Koğuşu (1990), Hanım (1989), Kurtar Beni (1987), Son Darbe (1985), Yaşam Kavgası (1978), Arabulucular (1977), Sultan Gelin (1973), Cennetin Kapısı (1973), Vurun Kahpeye (1973), Çöl Kartalı (1972) Ali Cengiz Oyunu (1971), Adsız Cengaver (1970), Bir Türk’e Gönül Verdim (1969), Yaşamak Ne Güzel Şey (1969), Yaprak Dökümü (1967) Aslan Yürekli Kabadayı (1967), Son Gece (1967), Kanlı Hayat (1967), Kız Kolunda Damga Var (1967), Karakolda Ayna Var (1966), Üç Korkusuz Arkadaş (1966), Haremde Dört Kadın (1965), Kırık Hayatlar (1965), Yasak Sokaklar (1965), Güneşe Giden Yol (1965), Şehrazat (1964), Gurbet Kuşları (1964), İstanbul’un Kızları (1964), Şafak Bekçileri (1963), Avare Mustafa (1961), Seviştiğimiz Günler (1961), Yasak Aşk (1961), Güneş Doğmasın (1961), Kırık Çanaklar (1960), Mahallenin Sevgilisi (1960), Ölüm Peşimizde (1960), Ala Geyik (1959), Karacaoğlan’ın Kara Sevdası (1959), Yaşamak Hakkımdır (1958)

1989 yapımı Karılar Koğuşu’nda Kadir İnanır, Hülya Koçyiğit ve Perihan Savaş rol aldı. (FOTO: DepoPhotos)

HİKÂYE: Kölen Olayım (1969), Aslan Pençesi (1966), Erkek ve Dişi (1966), Şehirdeki Yabancı (1962)

YÖNETMEN ASİSTANI: Mahallenin Sevgilisi (1960), Suçlu (1960), Ala Geyik (1959), Karacaoğlan’ın Kara Sevdası (1959)

YAPIMCI: İki Yabancı (1991), Canım Sana Feda (1965), İstanbul’un Kızları (1964)

YARDIMCI YÖNETMEN: Kırık Çanaklar (1960), Şoför Nebahat (1960)

HALİT REFİĞ KİTAPLIĞI

– Sinemada Mimari Açılımlar: Halit Refiğ Filmleri, Fatoş Adiloğlu, ES Yayınları
– Sinemada Ulusal Tavır / Halit Refiğ Kitabı, Şengül Kılıç Hristidas, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
– Halit Refiğ Düşlerden Düşüncelere Söyleşiler, İbrahim Türk, Kabalcı Yayınları
– Bir Yorgun Savaşçı Halit Refiğ, Ahmet Toklu, Sepya Yayıncılık

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Bugün enerjiniz yüksek olacak ve heyecan verici yeni başlangıçlara açık olacaksınız. İçinizdeki tutkuları ortaya çıkarma ve yaratıcılığınızı kullanma fırsatı bulabilirsiniz. İletişim becerilerinizin güçlü olduğu bir gün olacak, bu yüzden fikirlerinizi başkalarına rahatlıkla iletebilirsiniz. Ancak aşırı rekabetçi ya da kontrolcü olmaktan kaçınmalısınız. Yakın ilişkilerde nazik ve anlayışlı olmanız önemlidir. Unutmayın, herkesin farklı ihtiyaçları vardır ve bu da çatışmalardan kaçınmak için empati kurmanız gerektiği anlamına gelir. Kendinize zaman ayırarak stresi azaltmak ve rahatlamak için uğraşmalısınız. Sağlığınıza özen göstermek de bugün önem taşıyor. Spor yapmak veya meditasyon gibi rahatlama yöntemleri deneyebilirsiniz. Bu enerjik ve motivasyon dolu günü fırsat olarak kullanarak hedeflerinize yaklaşabilirsiniz. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim.

BOĞA BURCU YORUMU

Bugün kendinizi daha enerjik hissedebilirsiniz. İsteklerinizi gerçekleştirmek ve hedeflerinize odaklanmak için motivasyonunuz yüksek olacak. Aslında bugün, sabit ve güvenilir doğanızla ön planda olmanız gereken bir gündür. Finansal konularla ilgili olarak da şanslı olabilirsiniz. Ancak, hırslarınızı kontrol etmekte fayda var. Çünkü kararlarınızı aceleye getirirseniz hatalar yapabilirsiniz. Sevdiklerinizle keyifli bir gün geçirmek için vakit ayırmanız da önemli olacaktır. Unutmayın, kendinizi ve ilişkilerinizi beslemek sizin enerjinizi yükseltecektir. Sağlığınıza dikkat etmek ise gün boyu enerjinizi korumanıza yardımcı olacaktır. Bol bol dinlenmeye ve kendinize zaman ayırmaya özen göstermelisiniz. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim!

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak biraz hassas olabilirsiniz. İletişimde ve ilişkilerde daha dikkatli olmanız gerekebilir. Yakın çevrenizle iletişim uyumunuz biraz zorlayıcı olabilir. Kendinizi ifade etmek ve duygularınızı anlatmak için sabırlı olun. Enerjinizi içsel huzur bulabileceğiniz aktivitelere yönlendirmeniz faydalı olabilir. Sorunları büyütmeden çözmeye özen gösterin ve kararlarınızı acele vermek yerine daha kontrollü olun. Sevdiklerinize zaman ayırarak duygusal dengeyi sağlayabilirsiniz.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, kendi benliğinizi ifade etmek ve sahip olduğunuz yetenekleri göstermek için mükemmel bir gün olabilir. Kendinize olan güveniniz artıyor ve insanları etkileyebilecek bir karizmaya sahipsiniz. Yaratıcılığınızın doruklarında olduğunuz bir gün olabilir, bu yüzden sanatsal veya yaratıcı projelere odaklanmak için harika bir zaman olabilir. İçinizdeki liderlik özelliklerini ortaya çıkaracak fırsatlarla karşılaşabilirsiniz. Ayrıca, neşeli ve enerjik bir ruh hali içinde olmanız da muhtemeldir. Ancak, ego veya kibir tuzağına düşmekten kaçınmalısınız. Başkalarının fikirlerine ve katkılarına da değer vermek önemlidir. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim!

BAŞAK BURCU YORUMU

Bugün, sağduyulu ve pratik zekanızla ön plana çıkabilirsiniz. Kendinizi daha önce başarısız olduğunuz konular üzerinde tekrar değerlendirmeniz, size yeni fırsatlar sunabilir. Ayrıca, ilişkilerinizde dürüstlük ve açıklık göstererek sorunları çözmek için adımlar atabilirsiniz. Kendinizi spora veya kendinizi geliştirmeye yönelik aktivitelere adamanız, ruhunuzu yenilemek için iyi bir fırsat olabilir.

TERAZİ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Terazi burcu için sosyal ilişkiler ön planda olacak. İnsanlarla işbirliği yapmak, grup etkinliklerine katılmak ve yeni insanlarla tanışmak için uygun bir gün olacak. Bu süre zarfında iletişim becerilerinizi kullanabilir ve karşınızdaki insanlarla daha iyi anlaşma sağlayabilirsiniz. Ayrıca, çevrenizdeki insanlara destek olmak ve onları motive etmek için harika bir gün olabilir. Özellikle iş yerinde veya proje çalışmalarında liderlik becerilerinizi kullanabilirsiniz. Kendinizi ifade etmek için cesur olun ve fikirlerinizi samimi bir şekilde paylaşın. Sevdiklerinizle kaliteli zaman geçirmenin keyfini çıkarın ve birlikte yapacağınız etkinliklere odaklanın. İyi bir denge sağlayın ve kendi ihtiyaçlarınızı ihmal etmeyin. Keyifli bir gün geçirmeniz dileğiyle!

AKREP BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Akrep burcu için enerjinizin yüksek olduğu bir gün olabilir. İçsel bir odaklanma hissiyle hareket edebilir ve hedeflerinize odaklanabilirsiniz. Ayrıca ilişkilerde derinlemesine bağlar kurmaya ve derin duygusal bağlantılar kurmaya eğilimli olabilirsiniz. İçgüdüleriniz sizi doğru yönde ilerletirken, başkalarının duygularına da duyarlılık gösterebilirsiniz. Ancak, bugün bazı zorluklarla karşılaşabilirsiniz ve herhangi bir çatışma veya gerilimi yönetmek için sabırlı olmanız gerekebilir. Kendinizi yenilemek ve ruhunuzu beslemek için zaman ayırmayı da unutmayın. İyi bir gün geçirmenizi dilerim!

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Oğlak burcu için iş hayatında başarılar söz konusu olabilir. Disiplinli ve kararlı bir şekilde hedeflerinize odaklanarak önemli adımlar atabilirsiniz. İşbirliklerinde ise dikkatli olmanız gerekebilir çünkü bazı anlaşmazlıklar ortaya çıkabilir. Bunun yanı sıra sağlığınıza dikkat etmeniz önemli olacaktır. Stresle baş etmek için dinlendirici aktivitelere zaman ayırarak zihnen ve bedenen rahatlamanızı sağlayabilirsiniz.

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Balık burcu olarak, duygusal olarak biraz dalgalanmalar yaşayabilirsiniz. İçsel dünyanızda bazı belirsizlikler hissedebilir ve kendinizi huzursuz hissedebilirsiniz. Bu dönemde kendinize zaman ayırarak, iç sesinizi dinlemek ve duygusal dengenizi yeniden sağlamak önemlidir. İletişimde olduğunuz insanlara karşı daha hassas olabilir ve duygusal tepkiler verme eğiliminde olabilirsiniz. Ancak bu durumu kontrol altında tutmaya çalışmak ve mantıklı bir şekilde iletişim kurmak önemlidir. İş hayatında yeniliklere açık olmanız, fırsatları değerlendirmeniz ve yaratıcı yönlerinizi kullanmanız önemlidir. Özel yaşamınızda ise partnerinizle daha empatik ve anlayışlı olmanız ilişkinizi güçlendirecektir. Kendi ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemeniz önemli. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim!

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM