Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Durdurak Bilmeden Yaşanan Acılar ve O Soylu Mücadele : “Afife Jale”

Aramızdan ayrılışının 82. yılında Pınar Çekirge, Afife Jale’yi yazdı…

“… bu sedyenin üstünde ne bir taşkınlık, ne de bir şişkinlik vardı, boş hissini veriyordu, yalnız battaniyenin ucundan bir tutam saç çıkmıştı. Örtüyü açtıkları zaman dehşetle yerinden kalktığımı hatırlıyorum. Karşımda sadece iri siyah gözleri ile canlı bir ceset vardı. Ceset yavaş yavaş doğruldu, bacakları, kolları büzülmüştü. Deri bir torba içinde beş on kemikten ibaretti bu insan.”

Nusret Safa Çoşkun‘un Perde ve Sahne Mecmuası için yazdığı bu yazıyı her okuduğumda ürperirim. Durdurak bilmeden yaşanan acılar, verilmiş mücadelelerle dolu bir hayat geçer aklımdan.

Afife Jale adını ilk kez Haldun Dormen‘in “Unutulmayanlar” adlı televizyon programında duymuştum. Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını’nın Bedia Muvahhit olduğunu biliyordum o güne kadar. Sonrasında Nezihe Araz‘ın yazdığı Afife Jale oyunun kitabı geçti elime. Bir solukta okudum. Arsen Gürzap‘ın Afife yorumunu defalarca izlediğimi hatırlıyorum. Ve “Hayal-i Temsil“de neredeyse tüm zamanlarımı altüst eden (son yıllarda izlediğim en etkili performanslardan biriydi hiç kuşkusuz) Şebnem Köstem‘in Afife’si. Beyaz perdede Müjde Ar‘ın yaşar kıldığı Afife

İnsan yaşamını belirleyen neydi gerçekte? Yazgı, rastlantı, tercihler…

Afife Jale önerilen/dayatılan hayatlara karşı gelmiş ve tiyatroyu seçmişti. Azad kabul etmez kulu, kölesi olmuştu tiyatronun. Soluğunu soluğuyla kucaklayacağı nice roller hayal etmişti. Kimbilir? Oysa eril dünyanın söylemlerine sırtını dönmenin ağır bedeli vardı. Hem de çok ağır bir bedeldi bu.

Selim İleri bir yazısında Afife Jale‘den şöyle bahsetmişti :

“Afife’nin tutkusu tiyatro, tiyatro sanatıdır. Darülbedayi’deki oyunculuğu kısa sürer. Büyük olasılıkla birtakım çekemezliklerin sonucu olarak, karakola çekilir, günahkâr muamelesi görür, kaçar, korkar ama yılmaz. Çok geçmeyecek, korkuların, takiplerin sonucu, uyuşturucuya, morfine sığınacaktır.

İmparatorluk dönemindeki bu macera, Cumhuriyet döneminde büsbütün kararır. Bedia Muvahhit‘i alkışlayan Cumhuriyet Türkiye’si Afife‘yi unutmuştur. Bir süre Anadolu’da, Fikret Şadi‘nin Millî Sahne topluluğunda sahneye çıkar. Son bir gayrettir. Selahattin Pınar‘la evlenir; evliliği mutluluk getirmez. Sonra akıl hastanesi.

Afife Jale, Selahattin Pınar. Foto: onedio.com

İşin tuhafı, hekimlerin, hem de Mazhar Osman‘ın tanısıyla, deli değildir. Ruhu hâlâ tiyatrodadır; yatalaklık köşesinden başını güçlükle doğrultarak, Darülbedayi’de ne oynandığını sorar; Neyyire Neyir‘in oyun gücünü merak etmektedir.

Tiyatronun sönmez bir meşale olduğunu sayıklayarak, Bakırköy Akıl Hastanesi’nde yapayalnız ölür…”

Tam seksen yıl önce bugün: 24 Temmuz 1941’de.

Afife Jale, öldüğünde henüz 39 yaşındaydı. Cenazesine ise sadece dört kişi katıldı…

Kazlıçeşme’de olan mezarının yeri bilinmiyor. Hala Keriman Halis‘in fotoğrafları, Afife Jale için kullanılıyor… Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk Kadını olup, olmadığı tartışılıyor. Ama o bir simge olarak yaşamaya devam ediyor.

“Tiyatro var, Afife Jale hep var. Seni daima cesaretin ve tutkunla hatırlayacağız “ demişti Yusuf Dündar.

Kısaca, Afife Jale bir öncüydü. Her öncü gibi yadırgandı. Dışlandı. Oysa geleceğe bir yol açtı Afife Jale. O yolda Bedia Muvahhit, Şaziye Moral, Neyyire Neyir, Semiha Berksoy, Suzan Lütfullah, Cahide Sonku ve diğer kadın oyuncular başarıyla yürüdüler.

Yürümeye de devam ediyorlar…

PINAR ÇEKİRGE

Sosyal Medyada Paylaşın:

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • Koç
  • Boğa
  • İkizler
  • Yengeç
  • Aslan
  • Başak
  • Terazi
  • Akrep
  • Yay
  • Oğlak
  • Kova
  • Balık
KOÇ BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün kendinizi ifade etme ve iletişim becerilerinizi geliştirme fırsatı bulabilirsiniz. İletişimde açık ve net olmanız, yanlış anlaşılmaları önleyebilir. Aynı zamanda, karşılaştığınız zorluklara karşı sabırlı ve esnek olmanız gerekebilir. Kendinizi ifade etmekten çekinmeyin ve iç sesinizi dışa yansıtmanın keyfini çıkarın.

BOĞA BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün Boğa burcu için ilişkilerinizde daha fazla duygusal destek arayabilirsiniz. Sevdiklerinizle birlikte vakit geçirmek ve onlarla kaliteli zaman geçirmek için fırsatlar yaratabilirsiniz. Kendinize ve duygularınıza daha fazla odaklanmak sizin için faydalı olacaktır. Aynı zamanda iş hayatınızda da sabırlı ve kararlı bir şekilde ilerlemeye devam etmelisiniz. Başkalarının fikirlerine değer vermek ve işbirliği içinde çalışmak size olumlu sonuçlar getirebilir. Umarım bugünkü burç yorumunuz size rehberlik eder!

İKİZLER BURCU YORUMU
YENGEÇ BURCU YORUMU

Tabii ki! Bugün duygusal anlamda biraz dalgalı bir gün geçirebilirsiniz. İnsanlarla iletişimde hassas davranmanızda fayda var ve duygusal tepkilerinizi dengelemeniz gerekebilir. İçsel dengenizi korumak için meditasyon veya yoga gibi aktivitelere yönelebilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak duygularınızı anlamlandırabilir ve gerektiğinde bir adım geri çekilerek dinginliğinizi koruyabilirsiniz. Aşk hayatınızda ise romantik ve duygusal bir gün geçirebilirsiniz. İlişkinizde tatlı sürprizlerle birbirinizi mutlu edebilirsiniz.

ASLAN BURCU YORUMU

Bugün, Aslan burcundakiler için duygusal anlamda biraz kararsızlık yaşayabileceğiniz bir gün olabilir. Sevdiklerinizle iletişimde dikkatli olmanız gerekebilir, özellikle tartışmalardan kaçınmak için sabırlı ve anlayışlı olmalısınız. İş hayatınızda gerginliklerle karşılaşabilirsiniz ancak sakin ve mantıklı bir şekilde hareket ederek sorunları çözebilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak hedeflerinizi gözden geçirebilir ve ilerlemek için yeni stratejiler geliştirebilirsiniz. Bugün, duygusal dengeyi korumak önemli olacak.

BAŞAK BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün, Başak burcundaki insanlar için detaylara daha fazla odaklanabileceğiniz bir gün olabilir. Mantıklı ve analitik düşünme yetenekleriniz bugün ön planda olacak ve önemli kararlar almak için uygun bir zaman olabilir. Aynı zamanda, sağlık ve beslenme konularına dikkat etmenizde fayda var. Bugün, kendinize zaman ayırarak iç huzurunuzu ve dengeinizi korumaya çalışabilirsiniz. İyi bir gün geçirmenizi dilerim!

TERAZİ BURCU YORUMU

Bugün, Terazi burcu olarak ilişkilerinizde denge ve uyum arayışınız ön planda olabilir. Sevdiklerinizle daha fazla vakit geçirmek, onların duygularını anlamak ve destek olmak önem kazanabilir. İletişim becerilerinizi kullanarak çevrenizdeki insanlarla daha fazla etkileşimde bulunabilirsiniz. Kendinize zaman ayırarak içsel denge ve huzurunuzu sağlamak için de adımlar atabilirsiniz. Eğer çatışmalar yaşarsanız, sakin ve anlayışlı bir tutumla karşılık vermek daha iyi sonuçlar doğurabilir.

AKREP BURCU YORUMU

Merhaba! Bugün duygusal olarak hassas olabilirsiniz. İletişimde olduğunuz kişilerle anlaşmazlıklara karşı dikkatli olmanızda fayda var. Kendinizi ifade ederken nazik ve anlayışlı olmaya özen gösterin. Bugün mümkün olduğunca rahatlamaya ve negatif enerjiden uzak durmaya çalışın. Sağlığınıza özen göstermek de bugün önemli olacak. Keyifli bir gün geçirmenizi dilerim.

YAY BURCU YORUMU

Arkadaşlarınıza ve aile üyelerinize ne planladığınızı ve nereye gittiğinizi bildirin, ardından onları geziye katılmaya davet edin. Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, diğer insanları planlarınıza dahil ederek bazı ciddi liyakat puanları kazanabileceğiniz anlamına gelir.

OĞLAK BURCU YORUMU

Kendinizi daha dengeli ve kararlı hissedeceksiniz. Bugün işlerinizde disiplini elden bırakmayın ve sabırlı olun. Kendinize olan güveniniz artacak ve hedeflerinize daha yaklaşmak için gerekli adımları atacaksınız. İlişkilerinizde de daha sağlam bir temel oluşturmak için zaman ayırabilirsiniz. Enerjinizi doğru yönlendirdiğiniz takdirde bugün verimli bir gün geçirebilirsiniz.

KOVA BURCU YORUMU

Bugünün Venüs-Mars bağlantısı, haritanızın en dinamik iki açısını kesiyor, bu nedenle yaratıcı bir çabada başarılı olmak istiyorsanız, şimdi ona en iyi şansı vermenin tam zamanı. İnsanların fikirlerinize ne kadar açık olduklarına şaşırabilirsiniz.

BALIK BURCU YORUMU

Bugün duygusal olarak daha hassas olabilirsiniz. İnsanlarla iletişimdeki inceliğiniz sayesinde yanınızdakilere destek olabilir, onları rahatlatabilirsiniz. Ancak, kendi duygusal ihtiyaçlarınızı da göz ardı etmemelisiniz. İçsel dengeye odaklanmak ve kendinize zaman ayırmak için fırsatlar yaratın. Enerjinizi doğru yönlendirmek, hobilerinize zaman ayırmak veya rahatlama teknikleri kullanmak size iyi gelecektir. Kendinizi yeniden motive etmek için yapıcı düşüncelere odaklanın ve geleceğe umutla bakın.

  • ÇOK OKUNAN
  • YENİ
  • YORUM